شماره۹۸۰۳۳۲۴ ۲۲/۷/۱۳۹۹
بسمه تعالی
جناب آقای اکبرپور
رئیس هیأتمدیره و مدیرعامل محترم روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران
یک نسخه از رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره دادنامه ۹۹۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۸۵۲ مورخ ۸/۷/۱۳۹۹ با موضوع: «ابطال بخشنامه شماره ۴۳۲۳۸/۹۱/۲۲۰ ـ ۲۸/۱۱/۱۳۹۱ معاونت راهبری منابع انسانی معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیسجمهور و نامه شماره ۸۰۹۲۲۸ ـ ۵/۸/۱۳۹۵ معاونت نوسازی اداری سازمان اداری و استخدامی کشور» جهت درج در روزنامه رسمی به پیوست ارسال میگردد.
مدیرکل هیأت عمومی و هیأتهای تخصصی دیوان عدالت اداری ـ مهدی دربین
تاریخ دادنامه : ۸/۷/۱۳۹۹ شماره دادنامه: ۸۵۲ شماره پرونده : ۹۸۰۳۳۲۴
مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی : دیوان محاسبات کشور
موضوع شکایت و خواسته : ابطال بخشنامه شماره ۴۳۲۳۸/۹۱/۲۲۰ ـ ۲۸/۱۱/۱۳۹۱ معاونت راهبردی منابع انسانی معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیسجمهور موضوع فوقالعاده سختی شرایط کار و کار در محیطهای غیرمتعارف پستهای سازمانی سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور و نامه شماره ۸۰۹۲۲۸ ـ ۵/۸/۱۳۹۵ معاونت نوسازی اداری سازمان اداری و استخدامی کشور موضوع امتیاز فوقالعاده شرایط سختی کار، شرایط محیط کار پستهای سازمانی سازمان ملی استاندارد
گردش کار : معاون حقوقی، مجلس و تفریغ بودجه دیوان محاسبات کشور به موجب شکایت نامه شماره ۶۳۳/۲۰۰۰۰ ـ ۲۷/۸/۱۳۹۸ اعلام کرده است که:
" احتراماً در خصوص بخشنامه شماره ۴۳۲۳۸/۹۱/۲۲۰ ـ ۲۸/۱۱/۱۳۹۱ معاونت راهبردی منابع انسانی معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیسجمهور موضوع فوقالعاده سختی شرایط کار و کار در محیطهای غیرمتعارف پستهای سازمانی سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور و نامه شماره ۸۰۹۲۲۸ ـ ۵/۸/۱۳۹۵ معاون نوسازی اداری سازمـان اداری و استخـدامی کشور مـوضوع امتیاز فوقالعاده شرایط سختی کار شرایط محیط کار پستهای سازمانی سازمان ملی استاندارد به استحضار میرساند:
۱ـ به موجب بند ۳ ماده ۶۸ قانون مدیریت خدمات کشوری «فوقالعاده سختی کار و کار در محیطهای غیرمتعارف نظیر کار با اشعه و مواد شیمیایی، کار با بیماران روانی، عفونی و در اورژانس و در بخشهای سوختگی و مراقبتهای ویژه بیمارستان تا ۱۰۰۰ امتیاز و در مورد کار با مواد سمی، آتش زا و منفجره و کار در اعماق دریا، امتیاز یاد شده با تصویب هیأت وزیران تا سه برابر قابل افزایش خواهد بود.»
۲ـ مطابق ماده ۷۸ ماخذ موصوف «در دستگاههای مشمول این قانون کلیه مبانی پرداخت خارج از ضوابط و مقررات این فصل با اجرای این قانون لغو میگردد.»
۳ـ مستفاد از دادنامه شماره ۷۲۷ ـ ۱۰/۶/۱۳۹۴ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، بیان مصادیق سختی کار و کار در محیطهای غیرمتعارف، مندرج در بند ۳ ماده ۶۸ قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال ۱۳۸۶ که به موجب استحقاق پرداخت فوقالعاده موضوع بند مذکور خواهد بود از باب تمثیل میباشد. بدیهی است تعیین مصادیق دیگر باید تشابه موضوع و ماهیت با موارد یاد شده سنخیت داشته باشد.
۴ـ مطابق دادنامه شماره ۵۵۹ ـ ۲۵/۸/۱۳۹۸ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری نیز با همین استدلال، بخشنامههای شماره ۷۹/۹۲/۲۲۰ ـ ۲۶/۴/۱۳۹۲، ۴۳۰۸۵/۹۱/۲۲ـ ۲۵/۱۱/۱۳۹۱ و ۹۵۵۷/۹۲/۲۲۰ ـ ۱۴/۵/۱۳۹۲ معاون هماهنگی اجرای مقررات اداری معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیسجمهور با شکایت دیوان محاسبات کشور ابطال گردیده است.
۵ ـ وفق دادنامه شماره ۱۲۳۳ـ ۸/۱۲/۱۳۹۶ هیأت عمومی دیوان محاسبات کشور نیز نامه شماره ۲۷۱۳/۲۱ـ ۱۷/۱/۱۳۹۴ مشاور وزیر و رئیس مرکز نوسازی و تحول اداری وزارت اقتصاد و دارایی مبنی بر برقراری فوقالعاده سختی کار و کار در محیطهای غیرمتعارف در احکام ذیحسابان و معاونین ذیحساب سازمان بهزیستی کشور ابطال گردیده است. با اتکاء به مستندات اخیرالذکر:
با تصویب قانون مدیریت خدمات کشوری و لازمالاجرا شدن اجرای آن از ابتدای سال ۱۳۸۸ و به موجب حکم ماده ۱۲۷ ماخذ قانونی اخیرالذکر کلیه قوانین و مقررات عام و خاص مغایر با آن قانون به غیراز قانون بازنشستگی پیش از موعد کارکنان دولت لغو گردیده و در حال حاضر حسب بررسیهای به عمل آمده از احکام کارگزینی شاغلین برخی از پستهای ادارات کل منابع طبیعی و اداره کل استاندارد بدون توجه به سنخیت و تشابه داشتن به مصادیق مندرج در بند ۳ ماده ۶۸ قانون مدیریت خدمات کشوری به استناد بخشنامه شماره ۴۳۲۳۸/۹۱/۲۲۰ ـ ۲۸/۱۱/۱۳۹۱ معاونت راهبردی منابع انسانی معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیسجمهور و همچنین نامه شماره ۸۰۹۲۲۸ ـ ۵/۸/۱۳۹۵ معاون نوسازی اداری سازمان اداری و استخدامی کشور فوقالعاده سختی کار در احکام کارگزینی کارکنان ادارات موصوف درج و مبنای پرداخت قرار گرفته است نظر به تسری حاکمیت قانون مدیریت خدمات کشوری بر ادارات مذکور، لزوماً کلیه پرداختهای آن وزارتخانه راجع به حقوق و مزایا میبایست بر اساس قانون معنون و آییننامه و بخشنامههای موضوع آن صورت پذیرد بنابراین مفاد بخشنامه و نامه اخیرالذکر از حیث عدم تشابه موضوع و سنخیت ماهیت موارد یاد شده مغایر با مفاد بند ۳ ماده ۶۸ و ماده ۷۸ قانون مدیریت خدمات کشوری، آییننامه و دستورالعمل اجرایی مربوط و مالاً دادنامههای اصداری هیأت عمومی اخیرالذکر ارزیابی میگردد. بنا به مراتب پیش گفته و مستند به مواد ۱۲ و ۸۶ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲ درخواست ابطال بخشنامه شماره ۴۳۲۳۸/۹۱/۲۲۰ ـ ۲۸/۱۱/۱۳۹۱ معاونت راهبردی منابع انسانی معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیسجمهور و همچنین نامه شماره ۸۰۹۲۲۸ ـ ۵/۸/۱۳۹۵ معاون نوسازی اداری سازمان اداری مورد استدعاست. "
متن مقررههای مورد اعتراض به شرح زیر است:
" الف) نامه شماره ۴۳۲۳۸/۹۱/۲۲۰ ـ ۲۸/۱۱/۱۳۹۱
جناب آقای اورنگی ـ رئیس محترم سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور
موضوع: افزایش میزان فوقالعاده سختی شرایط کار
با سلام و احترام ؛ بازگشت به نامه شماره ۶۵۱۱۷/۱/۹۱ـ ۸/۱۱/۱۳۹۱ در خصوص تجدیدنظر و افزایش امتیاز فوقالعاده سختی شرایط کار و کار در محیطهای غیرمتعارف پستهای سازمانی پیشنهادی اعلام میدارد: با توجه به بررسیها و کاربینی به عمل آمده در رابطه با تجدیدنظر و افزایش میزان فوقالعاده سختی شرایط کار پستهای سازمانی پیشنهادی و نظر به مشخصات شغل، شرح وظایف و مسئولیتهای متصدیان پستهای سازمانی مذکور و وجود عواملی نظیر کار در ارتفاع، ریزش و برخورد اجسام خارجی، سطوح شیب دار و لغزنده، کار در محیط غیرمتعارف، وجود ذرات معلق در هوا، در شرایط جوی نامساعد، درجه حرارت، مواجهه با حیوانات یا جانوران گزنده و درنده، کار در فضای باز، رطوبت، کار در محیطهای دارای بوی متعفن و نامطبوع که متصدیان مشاغل پستهای سازمانی ذیل در حین کار با آن مواجه میباشند به این وسیله در اجرای بند ۳ ماده ۶۸ قانون مدیریت خدمات کشوری و بخشنامه شماره ۵۰۷۹۵/۲۰۰ ـ ۵/۱۰/۱۳۸۹ این معاونت، امتیاز سختی شرایط کار متصدیان پستهای سازمانی آن سازمان به شرح جدول ذیل اعلام میگردد. ضمناً مفاد نامه شماره ۳۷۷۸۵/۹۱/۲۲۰ ـ ۲۷/۹/۱۳۹۱این معاونت به شرح این نامه اصلاح میگردد. خاطر نشان میسازد امتیازات تعیین شده برای متصدیان پستهای سازمانی مورد اشاره جایگزین امتیازات مورد عمل شده و از تاریخ صدور این مجوز مشروط به پیشبینی اعتبار لازم در بودجه سال جاری آن سازمان قابل پرداخت میباشد. ضمناً آن دسته از مشاغل آن سازمان که قبلاً به موجب مقررات مربوط از فوقالعاده سختی کار برخوردار بودهاند کماکان از امتیازات سختی کار مربوط برخوردار خواهند بود. هاجر تحریری نیک صفت ـ معاون
ب) نامه شماره ۸۰۹۲۲۸ ـ ۵/۸/۱۳۹۵
سرکار خانم مهندس پیروز بخت ـ رئیس محترم سازمان ملی استاندارد ایران
با سلام و احترام؛ با عنایت به درخواست شماره ۲۱۸۴۹ ـ ۱۰/۳/۱۳۹۵ در خصوص برقراری فوقالعاده سختی شرایط محیط کار موضوع بند ۳ ماده ۶۸ قانون مدیریت خدمات کشوری و با توجه به کاربینیها و بررسیهای کارشناسی به عمل آمده سقف امتیاز فوقالعاده سختی شرایط محیط کار پستهای سازمانی آن سازمان، مشروط به تأمین بار مالی ناشی از اجرای آن، به شرح جداول ۱ و ۲ تعیین میگردد. "
در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس امور حقوقی و مجلس (سازمان اداری و استخدامی کشور) به موجب لایحه شماره ۶۴۷۶۱۷ ـ ۸/۱۱/۱۳۹۸ نامه شماره ۶۱۳۹۴۶ ـ ۲۴/۱۰/۱۳۹۸ رئیس امور مدیریت مشاغل و نظامهای پرداخت سازمان اداری و استخدامی کشور را ارسال کرده است که متن آن به قرار زیر است:
" بازگشت به نامه شماره ۵۷۳۸۹۳ـ ۸/۱۰/۱۳۹۸ در خصوص شکایت معاونت حقوقی، مجلس و تفریغ بودجه دیوان محاسبات کشور منضم به نامه شماره ۹۸۰۹۹۸۰۹۰۵۸۰۲۵۲۵ ـ ۲۶/۹/۱۳۹۸ دفتر هیأت عمومی دیوان عدالت اداری راجع به تقاضای ابطال بخشنامه شماره ۴۳۲۳۸/۹۱/۲۲۰ ـ ۲۱/۱۱/۱۳۹۱ معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیسجمهور و نامه شماره ۸۰۹۲۲۸ ـ ۵/۸/۱۳۹۵ معاونت نوسازی اداری اعلام میدارد:
۱ـ هرچند فوقالعاده سختی کار و کار در محیطهای غیرمتعارف، در بند ۳ ماده ۶۸ قانون مدیریت خدمات کشوری پیشبینی شده است، لیکن مطابق بند ۳ بخشنامه شماره ۵۰۷۹۵/۲۰۰ ـ ۵/۱۰/۱۳۸۹ این سازمان فرایند تعیین سختی کار کارمندان دولت از جمله نحوه تعیین امتیاز درجه سختی کار و تکمیل فرم مربوط، بر اساس مفاد تصویبنامه شماره ۵۴۹۱۰/ت۶۳۰ ـ ۹/۸/۱۳۶۶ هیأت وزیران و دستورالعمل آن (موضوع بخشنامه شماره ۸۰۰ ـ ۳۴ـ ۱۲/۴/۱۳۶۷ و اصلاحات بعدی آن تعیین گردیده و به عبارت دیگر: تصویبنامه اخیرالذکر و دستورالعمل مربوطه، به نوعی تنفیذ و معتبر اعلام شده است. باتوجه به مراتب معنونه، امتیاز سختی کار تعیین شده برای برخی پستهای سازمانی سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور (موضوع بخشنامه شماره ۴۳۲۳۸/۹۱/۲۲۰ ـ ۲۱/۱۱/۱۳۹۱ این سازمان) بر اساس شاخصهای مذکور در تصویبنامه شماره ۵۴۹۱۰/ت۶۳۰ ـ ۹/۸/۱۳۶۶ هیأت وزیران صورت گرفته و همان گونه که ملاحظه مینمایند در این زمینه هیچ گونه تخطی از قوانین و مقررات بهعمل نیامده است.
۲ـ در متن دادخواست ابرازی از سوی دیوان محاسبات کشور، دلایل متقن، مشخص و محکمه پسندی جهت اثبات ادعا، ارائه نگردیده است و صرفاً اقدام به کلی گویی شده و مستندات قانونی برای اثبات خواسته بیان نگردیده است.
شایان ذکر است تقاضای ابطال نامه شماره ۸۰۹۲۲۸ ـ ۵/۸/۱۳۹۵ منضم به ابلاغیه شماره ۹۸۰۹۹۸۰۹۵۸۰۰۵۰۶ ـ ۳/۴/۱۳۹۸ دفتر هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و ضمایم آن (موضوع برقراری فوقالعاده سختی کار و کار در محیطهای غیرمتعارف برای برخی مشاغل سازمان ملی استاندارد ایران) قبلاً به این امور واصل و پاسخ مقتضی طی نامه شماره ۲۸۵۱۱۴ـ ۲۸/۵/۱۳۹۸ به آن امور صادر شده است. با عنایت به مراتب معروض، تقاضای رد شکایت شاکی را دارد. "
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۸/۷/۱۳۹۹ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.
رأی هیأت عمومی
ماده ۶۸ قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال ۱۳۸۶ مقرر داشته علاوه بر حقوق کارکنان، فوقالعادههایی نیز به آنها قابل پرداخت است و فوقالعاده مذکور در بند ۳ این ماده شامل کارکنانی است که در یکی از وضعیتهای مورد اشاره در این بند قرار دارند. اولین وضعیت «سختی کار» میباشد که شامل افرادی است که مشاغل آنها بر اثر عوامل مختلف فشار و تنشی به مراتب بالاتر از ظرفیتهای طبیعی و جسمی به فرد وارد میآورد که نوع این مشاغل توسط قانون مشخص نشده و حسب مورد باید از طریق مرجع ذیصلاح تعیین شود. دومـین وضعیت «کار در محیطهای غیرمتعارف» میباشد کـه نمونههای آن توسط قانـون مشخص شده نظیر کار با اشعه و مواد شیمیایی، کار با بیماران روانی، عفونی و در اورژانس و در بخشهای سوختگی و مراقبتهای ویژه بیمارستانی و شمول آن به سایر مشاغل باید همسنخ از لحاظ موضوع و ماهیت با نمونههای ذکر شده در قانون باشد. سومین وضعیت «کار با مواد سمی، آتش زا و منفجره و کار در اعماق دریا» میباشد که قانونگذار برای این وضعیت امتیاز تا سه برابر سایر موارد لحاظ نموده است. نظر به اینکه اولا:ً اختصاص و تصویب برقراری فوقالعاده بند ۳ ماده ۶۸ در هر یک از وضعیتهای ذکر شده مستلزم وجود دلایل توجیهی لازم و انطباق شغل مورد نظر با آن میباشد لیکن در مصوبات مورد شکایت تفکیکی از این حیث صورت نگرفته و حتی برخی مشاغل متعارف نظیرکارشناس امور اجرایی، مدیرکل، معاون مدیرکل و ... از فوقالعاده بند۳ ماده ۶۸ برخوردار شدهاند که فاقد دلایل موجه میباشد. ثانیاً : به موجب ماده ۸۰ قانون مدیریت خدمات کشوری مقرر شده آییننامه اجرایی فصل دهم باید به تصویب هیأت وزیران برسد و این امر شامل ضوابط اجرایی بند ۳ ماده ۶۸ قانون مذکور نیز میباشد لیکن پس از لازمالاجرا شدن این قانون مدیریت خدمات کشوری مصوبهای در خصوص تعیین مصادیق «سختی کار» از سوی هیأت وزیران تصویب و ابلاغ نشده است و به موجب دادنامه شماره ۹۸۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۸۳۴ـ ۲۵/۴/۱۳۹۸ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مقررات حاکم در این خصوص که مربوط به قبل از قانون مدیریت خدمات کشوری بوده به علت منسوخ شدن آن از زمان اجرایی شدن قانون قابلیت استناد ندارد و در مورد محیطهای غیرمتعارف نیز لازم است مصادیق با مثالهای مذکور در بند ۳ ماده ۶۸ از سنخیت و انطباق لازم برخوردار باشد، بنابراین مصوبات مورد شکایت مغایر با قانون و خارج از حدود اختیارات میباشد و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود ./
رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری ـ محمدکاظم بهرامی