شماره۲۴۲۶۱۷ ۵/۱۲/۱۳۹۷
جناب آقای دکتر اکبرپور
مدیرعامل محترم روزنامه رسمی کشور
به پیوست «آییننامه ایمنی در کارگاههای سنگبری» مصوب شورای عالی حفاظت فنی موضوع ماده ۸۶ قانون کار، منضم به لوح فشرده آن که به استناد تبصره (۱) ماده مذکور به تصویب رسیده است، برای درج در روزنامه رسمی کشور ارسال میگردد. خواهشمند است؛ دستور فرمایید، پس از درج یک نوبت در آن روزنامه، نسبت به ارسال دو نسخه از آن حاوی آییننامه چاپ شده به این وزارتخانه اقدام نمایند.
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی ـ محمد شریعتمداری
آییننامه ایمنی در کارگاههای سنگبری
هدف:
این آیین نامه با هدف صیانت از نیروی انسانی و منابع مادی کشور و پیشگیری از حوادث ناشی از کار در فرآیندها و فعالیتهای مرتبط با سنگبری تدوین شده است.
دامنه شمول:
مقررات این آییننامه به استناد ماده ۸۵ قانون کار تدوین گردیده و در کلیه کارگاههای سنگبری مشمول قانون کار ، لازمالاجرا است.
فصل اول ـ تعاریف:
سنگ کوپ یا قله:
برای رساندن سنگ استخراجی از معادن سنگ به کارخانجات تولید و فرآوری، سنگ را به صورت بلوک در قطعات با اوزان و ابعاد مختلف از محل معدن استخراج، سپس بارگیری و به سمت مقصد ارسال میکنند. این قطعات سنگ خام، سنگ کوپ و یا سنگ قله نامیده میشوند.
سنگ اسلب[۱]:
به سنگهای بزرگ و مسطح که از برش سنگهای سالم و با کیفیت قله یا کوپ تهیه میشود، سنگ اسلب گفته میشود.
سنگ پلاک (تزیینی):
صفحاتی است که از برش قطعات سنگ کوپ یا قله در کارخانههای سنگبری تهیه شده و پس از ساب و صیقل به قطعات مورد نظر(معمولا با ضخامت کمتر از ۲۰ میلیمتر) تقسیم میشود.
فصل دوم ـ مقررات عمومی:
ماده ۱- کارفرمایان کارگاههای سنگبری که در حال فعالیت هستند؛ مکلف به رعایت کلیه مصوبات شورای عالی حفاظت فنی و دیگر قوانین و مقررات جاری کشور میباشند و کارفرمایانی که در نظر دارند کارگاه جدیدی احداث نمایند و یا کارگاه موجود را توسعه دهند، مکلفند مطابق ماده ۸۷ قانون کار، نقشههای ساختمانی و طرحهای مورد نظر را به لحاظ پیشبینی مسائل حفاظت فنی و بهداشت کار، برای اظهارنظر و تأیید به اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل ارسال نمایند.
ماده ۲- کارفرما مکلف به انجام فرآیند مدیریت ریسک، شامل شناسایی خطرات، ارزیابی و کنترل مخاطرات محیط کار است و باید مستندات مرتبط با این موضوع را تهیه و هر سال بازبینی و به روز رسانی نماید و یک نسخه از آن باید همواره در محل کارگاه برای ارائه به بازرسان کار موجود باشد.
ماده ۳- کارفرما باید کارگران را با عملکرد دستگاهها، تجهیزات و خطرات احتمالی آنها و مخاطرات محیط کار آشنا نماید. همچنین نسبت به ارایه آموزشهای ایمنی عمومی و تخصصی برای کارگران در قبل و حین کار بر اساس آییننامه آموزش ایمنی کارگران، کارفرمایان و کارآموزان از طریق مراجع ذیصلاح اقدام نماید.
ماده ۴- کارفرما مکلف است؛ نسبت به تهیه و ارائه تجهیزات حفاظت فردی و آموزش استفاده از آنها به کارگران و همچنین نظارت بر استفاده آنها از وسایل حفاظت فردی از قبیل عینک و نقاب حفاظتی، کلاه ایمنی، گوشی حفاظتی، چکمه ایمنی با سر پنجه حفاظتی مقاوم در برابر ضربه و پیشبند اقدام نماید.
ماده ۵- برای جلوگیری از تردد، حضور و استقرار کارگران و یا اشخاص متفرقه در محدوده مناطق عملیاتی ماشینآلات و تجهیزاتی که خطر سقوط بار وجود دارد، باید اقدامات لازم بعمل آورد.
ماده ۶- کارفرما برای تردد کارگران و عبور ماشینآلات به منظور حمل و نقل و جابجایی بار باید مسیرهای مسطحی را به صورت مشخص ایجاد و علامتگذاری نماید.
ماده ۷- قراردادن هر گونه مواد اولیه، ضایعات، محصولات تولیدی، دستگاهها و تجهیزات نو و مستهلک و نظایر آن در مسیر تردد ماشینآلات حمل و نقل و یا مسیر عبور و مرور کارگران ممنوع است.
ماده ۸- هرگونه تست و آزمون و تعمیرات ادواری ماشینآلات، تجهیزات مکانیکی و برقی که در مجموعه آییننامههای مصوب شورای عالی حفاظت فنی ضروری گردیده باید توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی ذیصلاح انجام گیرد.
ماده ۹- کارفرما مکلف است ماشینآلات و تجهیزات و ابزار معیوب یا ناایمن را سریعاً تعمیر، سرویس و رفع عیب نماید و از کارکردن کارگران با آنها پیشگیری نماید. ضمناً کارگران نیز ملزم به رعایت نکات ایمنی میباشند.
ماده ۱۰- کارفرما باید تمهیدات ایمنی لازم را به منظور پیشگیری از عدم تعادل، لغزش و احتمال سقوط کارگرانی که بر روی ماشین یا جایگاه کار مشغول بارگیری یا تخلیه بار هستند، فراهم نماید.
ماده ۱۱- رعایت اقدامات ایمنی لازم برای پیشگیری از سقوط یا ریزش قطعات سنگ در شرایط جوی نامساعد الزامی است.
ماده ۱۲- برای جلوگیری از سقوط سنگها و رعایت اصول ایمنی، باید ابتدا سنگهای طویل را بر روی دیوار، تکیه گاه و یا خرکها چیده و سپس اقدام به چیدن سنگهای کوتاه تر نمود.
ماده ۱۳- اپراتور جرثقیل برای انجام کار با این گونه دستگاهها، باید دارای صلاحیت مهارتی از مرجع ذیصلاح باشد.
ماده ۱۴- کلیه ادوات مربوط به باربرداری نظیر دستگاههای جرثقیل و ملحقات آنها، مانند سیم بکسل، زنجیر و دیگر تجهیزات باید دارای استاندارد معتبر ملی یا بینالمللی و متناسب با میزان و نوع بار بوده و قبل از استفاده مورد بازبینی و بررسی دقیق قرار گیرند.
ماده ۱۵- حضور راننده وسیله نقلیه در داخل یا مجاورت خودرو به هنگام تخلیه و بارگیری ممنوع است و پس از استقرار اطمینان بخش خودرو برای تخلیه سنگ کوپ، باید نسبت به ترک خودرو اقدام نماید.
ماده ۱۶- جابجایی و انتقال مواد اولیه، محصولات، دستگاهها، تجهیزات، ضایعات و موارد مشابه باید با روشهای ایمن و مطابق با آییننامه حفاظتی حمل دستی بار و آییننامه حفاظتی وسایل حمل و نقل و جابجا کردن مواد و اشیاء در کارگاهها منطبق بوده و با استفاده از کارگران ماهر به صورت ایمن انجام گردد. بارگیری و توزیع بار باید به صورت یکنواخت و متناسب با ظرفیت مجاز ماشینآلات و تجهیزات باربرداری و حمل بار انجام گیرد.
ماده ۱۷- برای حمل و نقل سنگ هایی که در هنگام جابجایی، احتمال آسیب رساندن بر اثر شکستن آنها وجود دارد، باید از انواع لیفتراک یا چرخ دستی مجهز به صفحه کفی آجدار و دارای حفاظ ایمن، استفاده نمود.
ماده ۱۸- ضایعات ابزارآلات مانند تیغههای برش شکسته یا مستعمل و موارد مشابه باید از محیط کار خارج شوند و به محلی دور از دسترس کارگران منتقل گردند.
ماده ۱۹- به منظور جلوگیری از برخورد تکه سیمهای جدا شده از فرچههای سیمی دوار و برخورد آنها به دیگر کارگران، باید محل کار فرچه زن از سایر قسمتهای کارگاه جدا گردد.
ماده ۲۰- قدرت و سرعت الکتروموتور، تجهیزات و قسمتهای محرک ماشینآلات سنگبری باید با توان برشی، جنس سنگ، نوع تیغه برشی و دیگر مشخصات فنی متناسب باشد
ماده ۲۱- تیغه ارهها باید مطابق دستورالعملهای شرکت سازنده و در شرایط مناسب نگهداری شوند و بدون ترک، شکستگی و عیوب دیگر باشند.
ماده ۲۲- دستگاههای سنگبری باید مجهز به تجهیزات قطع اضطراری جریان برق بوده و این تجهیزات باید به سهولت در معرض دید و در دسترس کارگران قرار داشته باشد.
ماده ۲۳- باید قبل از شروع عملیات برش سنگ و در زمان برشکاری، برای پیشگیری از لغزش و یا شکستن احتمالی تیغه برش یا قطعه سنگ، از تثبیت قطعه سنگ بر روی میز کار با استفاده از گیرههای مخصوص اطمینان حاصل نمود.
ماده ۲۴- کارفرما باید برای انجام هرگونه عملیات تعمیراتی و سرویس ماشینآلات و تجهیزات ضمن استفاده از کارگران ماهر، با تجربه و آموزش دیده، بر اساس دستورالعملهای شرکت سازنده اقدام نماید. ضمناً انجام عملیاتی مانند تنظیم، تعمیر، روغن کاری، تمیزکاری و موارد مشابه که امکان درگیر شدن اعضاء بدن با دستگاهها و احتمال وقوع مخاطراتی وجود دارد فقط در زمانی که دستگاه خاموش و از مدار جریان برق خارج است، صورت پذیرد.
ماده ۲۵- کارفرما باید انواع برنامه زمان بندی برای بازرسی روزانه و دورهای از دستگاهها، حفاظها، سیستمهای اینترلاک و دیگر قسمتها را تنظیم و بر انجام آنها نظارت نماید.
ماده ۲۶- در صورتی که برای انجام عملیات تعمیر، تنظیم، روغن کاری، تمیزکاری، سرویس و موارد مشابه نیازمند به حضور و استقرار تعمیرکار در ارتفاع باشد، رعایت آییننامههای مصوب شورای عالی برای ایمنی کار در ارتفاع الزامی است.
ماده ۲۷- دستگاههای سنگبری باید به حفاظهای ایمن مجهز باشند و هر گونه تغییر و دستکاری در سیستم ایمنی این دستگاهها و تجهیزات مانند حذف حفاظها، گیرهها و تجهیزات جانبی حفاظتی و ملحقات آنها ممنوع است.
ماده ۲۸- دستگاههای سنگبری باید مجهز به افشانکهای آب باشند تا از انتشار و تجمع گرد و غبار در کارگاه جلوگیری شود.
ماده ۲۹- در هنگام عملکرد دستگاههای سنگبری نباید آب به قسمتهای برقی و امثالهم نفوذ نماید.
ماده ۳۰- انبار نمودن انواع مواد اولیه، ضایعات، لاشههای سنگ و موارد مشابه در مجاورت تابلوهای برق، تجهیزات، دستگاهها، سیستمهای اعلام و اطفای حریق و مسیرهای تردد و حمل و نقل ممنوع است.
ماده ۳۱- به منظور تثبیت و پیشگیری از لغزش یا سقوط سنگها، استفاده از وسایلی مانند گوه الزامی است.
ماده ۳۲- فاصله مرز بیرونی انبارش سنگها از مسیرهای تردد افراد و ماشینآلات و ساختمانهای مجاور باید بیش از ارتفاع سنگها بوده و همچنین زمین انبار باید مستحکم، صاف و هموار باشد.
ماده ۳۳- سنگهای کوپ باید از سطح مقطع بزرگتر بر روی زمین قرار گیرند و ارتفاع سنگهای کوپ که بر روی هم چیده شدهاند، باید متناسب با دستگاههای جابجاکننده بار باشد.
ماده ۳۴- برای پیشگیری از لغزش، جابجایی و ریزش احتمالی سنگهای کوپ، باید آنها را بر اساس ابعاد و از بزرگ به کوچک بر روی هم قرار داد.
ماده ۳۵- چیدمان سنگهای اسلب و پلاک، باید پایدار، ایمن و مانع از سقوط آن باشد. ضمناً دیوارها و ستونهایی که به عنوان تکیهگاه مورد استفاده قرار میگیرد باید در برابر نیروی وارده از طرف سنگها، مقاوم و مستحکم باشند.
ماده ۳۶- برای پیشگیری از عدم تعادل و ریزش ناگهانی سنگهای پلاک و اسلب، باید از پالتهای مخصوص برای جابجایی و حمل و نقل آنها استفاده نمود.
ماده ۳۷- در زمانی که برای حمل و جابجایی سنگ از دستگیرههای مکنده استفاده میشود باید از ایمن بودن و ظرفیت متناسب و کافی دستگیرهها اطمینان حاصل گردد. دستگیرههای مکنده را باید صرفاً برای حمل و جابجایی سنگهای صاف، صیقلی و فاقد تخلخل و خلل و فرج استفاده نمود.
ماده ۳۸- ماشینآلات سنگبری باید قبل و بعد از هر شیفت کاری به لحاظ رعایت ملاحظات فنی و ایمنی بازرسی و کنترل شوند.
ماده ۳۹- دستگاههای برش سیمی سنگ منصوب در داخل کارگاه، باید به حفاظ پیرامونی اینترلاک و میکروسوئیچ قطعکننده جریان برق اصلی (سری استاپ) مجهز باشند.
ماده ۴۰- استفاده از جریان مداوم آب برای خنک کردن سیم برش و همچنین انتقال پودر و نرمههای سنگ حاصل از برش الزامی است.
ماده ۴۱- دستگاههای مرتبط با صنایع سنگ (مانند دستگاههای برش و ساب) که دارای سیستم افشانک آب میباشند باید برای جلوگیری از پاشش آب به محیط اطراف، مجهز به حفاظ ایمن و مناسب باشند.
فصل سوم ـ مقررات اختصاصی:
الف) کوپهای سنگی
ماده ۴۲- در زمان تخلیه سنگهای کوپ از روی خودرو، رعایت فواصل جانبی ایمن با ساختمانها، مسیرهای تردد و ماشینآلات الزامی است.
ماده ۴۳- رعایت حریم دستگاه برش در زمان عملکرد دستگاه الزامی است و نباید امکان ورود افراد به منطقه خطر وجود داشته باشد. برای کاهش خطرات ناشی از حضور کارگر در منطقه خطر، باید دستگاه برش سنگ قله و اره به کفبر مجهز باشند تا پس از اتمام برش و توقف کامل تیغه برش، قطعات برش خورده از بدنه جدا و با استفاده از روشهای خودکار و بدون نیاز به اپراتور به قسمتهای بعدی منتقل گردند.
ماده ۴۴- هر گونه جابجایی، انتخاب سطح مناسب و چرخاندن کوپ برای برش، باید توسط تجهیزات مکانیکی و بدون دخالت و اعمال نیروی بدنی از طرف کارگر صورت گیرد.
ماده ۴۵- قبل از بارگیری و یا در زمان تخلیه سنگ کوپ از خودرو و همچنین هنگام انبار نمودن آن، باید فرد با تجربه و متخصص، کوپ را برای شناسایی لایههای خاک، وجود ترک احتمالی، میزان استحکام و موارد مشابه بازبینی نماید.
ماده ۴۶- جابجایی سنگ کوپ باید با استفاده از روشهای ایمن و وسایل بار بندی سالم که متناسب با وزن، حجم و شکل کوپ باشد، انجام گردد.
ب) سنگ پلاک
ماده ۴۷- نظارت بر وضعیت استقرار کارگران برای جدا نمودن و جابجایی پلاکهای سنگ باید به نحوی باشد که خطر سقوط یا برخورد سنگ و ابزار به کارگران وجود نداشته باشد.
ماده ۴۸- حمل دستی سنگ پلاک از دستگاه برش سنگ، ممنوع بوده و برای حمل آن باید از وسایل مکانیکی ایمن و متناسب با حجم و وزن سنگ پلاک استفاده نمود.
ماده ۴۹- ورود سنگ پلاک به دستگاه برش سنگ باید متناسب با ابعاد میزکار و ظرفیت دستگاه باشد.
ماده ۵۰- قرار دادن انگشتان در بین سنگها، برای ورق زدن سنگهای اسلب، پلاک و تزیینی بدون استفاده از وسایل و تجهیزات مناسب، ممنوع است.
پ) کانالهای آب، حوضچه رسوب گیر و استخر پسآب
ماده ۵۱- کلیه کانالها، گودالها، حفرهها و شیارهایی که در کف کارگاه احداث میشوند باید به وسیله نرده، درپوش یا حفاظهای مقاوم و ایمن پوشانده و محفوظ گردند؛ این حفاظها باید در برابر خوردگی، ضربه و شکستگی کاملاً مقاوم شوند.
ماده ۵۲- برای پیشگیری از انتشار آلودگی به محیط کارگاه و محیط زیست، باید پسآب و گل و لای حاصل از عملیات برش توسط کانال جمعآوری و به حوضچههای مخصوص گل و لای و پسآب که از بتن مسلح ساخته شدهاند، منتقل گردد.
ماده ۵۳- کانال پسآب باید دارای شیببندی لازم به طرف استخر پسآب و حوضچه رسوبگیر باشد و به صورت منظم نظافت گردد.
ماده ۵۴- بهکارگماری کارگران برای عملیات تخلیه یا نظافت استخر پسآب و حوضچه رسوب گیر، به تنهایی و بدون حضور فرد دیگر ممنوع است و این عملیات باید با تجهیزات کافی و مناسب انجام پذیرد.
ماده ۵۵- استخر یا حوضچه آب که برای خنککاری تیغههای برش استفاده میشود باید در خارج از سالن کارگاه باشد و اطراف آن دیوارکشی یا حصارکشی گردد تا از ورود و یا احتمال سقوط کارگران و یا افراد متفرقه به داخل آن ممانعت بعمل آید.
ماده ۵۶- دیوارهها و کف حوضچه رسوبگیر باید از مصالح مقاوم ساخته شود و مجهز به نرده و حفاظ متحرک با ارتفاع و مقاومت کافی باشد تا امکان بازکردن و نصب مجدد آنها هنگام تخلیه حوضچه فراهم گردد.
ماده ۵۷- مسئولیت اجرای مقررات این آییننامه بر اساس مواد ۹۱ و ۹۵ قانون کار بر عهده کارفرما میباشد.
این آییننامه مشتمل بر ۵۷ ماده در جلسه مورخ ۰۹/۰۷/۱۳۹۷ شورای عالی حفاظت فنی تدوین و درتاریخ ۱۷/۱۰/۱۳۹۷ به تصویب وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی رسیده است.
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی ـ محمد شریعتمداری